Strona główna4. Ciekawostki StocznioweCiekawostki Stoczniowe – Wspomnienie

Ciekawostki Stoczniowe – Wspomnienie

Opowiada inż. Edmund Piór

W pomieszczeniu zajmowanym przez naszą sekcję (Dział Konstrukcji Oprzyrządowania w Szefostwie Technicznym Stoczi – Budynek „PENTAGON II piętro – pok. 208) zwaną także zespołem projektowym) pracował p. Henryk Lewandowski, który był kreślarzem. Był on osobą niepełnosprawną, gdyż nie miał obu rąk (stracił je podczas zabawy z niewybuchami, które niestety dla niego, wybuchły wtedy, gdy p. Henryk znajdował się zbyt blisko miejsca eksplozji).
Lewą rękę miał obciętą w połowie długości między nadgarstkiem a łokciem; zaś prawą rękę miał obciętą powyżej (około 7 cm) ponad nadgarstkiem. P. Henryk był znakomitym, szybkim i niezwykle dokładnym kreślarzem.

Pisał wspaniale! Jego litery (opisy zawarte na rysunkach) i cyfry były tak równiutkie i zgodne z Polskimi Normami w zakresie pisma technicznego, że nikt nie dawał wiary, że to pisze ktoś bez rąk! Śmiało mogę powiedzieć, że nie było w Stoczni i w Biurze Konstrukcyjnym kreślarza, który pod względem umiejętności zawodowych mógłby się z nim równać! 

 Henryk był samoukiem w zakresie rysunku i pisma technicznego i cały czas się doskonalił.
Swój fach opanował do tego stopnia, że był w stanie poprawić błędy, nawet konstrukcyjne, które zawsze się mogą zdarzyć, szczególnie wtedy, gdy praca jest wykonywana na przysłowiowe wczoraj”.
Henryk był bardzo skrupulatny, gdy chodziło o dobór grubości linii na rysunkach technicznych. Nie każdy musi wiedzieć, że Polskie Normy bardzo precyzyjnie określają ich grubość. 

– I tak inną grubością rysowane są linie konturowe (obrysowe); 

– inną grubością są zaznaczone linie umiejscowione za ścianami konstrukcji – z zewnątrz fizycznie niewidoczne, ale do zrozumienia przestrzeni projektowanego urządzenia, winny one być zaznaczone (w postaci linii przerywanej, o grubości połowy linii konturowych); 

–  Linie tworzące osie symetrii projektowanego urządzenia; 

–  Linie wymiarowe (pokazujące gabaryty przedmiotu i opisujące wymiary. 

Ponieważ p. Henryk był nie tylko b. ciekawą postacią naszego zespołu projektowego, ale też jego droga życiowa była najoczywistszym przykładem tego, jak bardzo w życiu liczy się pomoc osób, które mają w sobie niespotykane pokłady dobroci… dobroci pisanej przez duże „D”.
Chociaż sądzę, że Ty drogi czytelniku, gdy doczytasz tą opowieść do końca, odłożysz wszystko na bok, by pomyśleć, ile można uczynić dobrego dla drugiego człowieka.
Nie ma ceny, ani wdzięczności za taką pomoc, którą tu opiszę To jest najpiękniejsza rzecz, którą można dać drugiemu człowiekowi i to całkowicie bezinteresownie! 

Otóż jak wcześniej wspomniałem, w naszym dziale pracował skromny, starszy Pan, Alojzy Zalewski. Był inżynierem. Był żonaty i miał dwójkę dzieci, córkę i syna. Państwo Zalewscy mieszkali w centrum Gdyni, na Kamiennej Górze, w blokach po północnej stronie ul. I Armii Wojska Polskiego.

Pan Alojzy uwielbiał spacery i tak, jak bez-mała wszyscy gdynianie, lubił chodzić na Bulwar Nadmorski i także zachodził na Polankę Redłowską. 

 W czasie jednego z wielu spacerów zauważył grupkę chłopców, wśród których wzrostem górował starszy już chłopiec, nie pasujący” wiekowo dla pozostałej „paczki”.
Pana Alojzego zaintrygował fakt, że ten starszy chłopiec nie miał rąk…. O czym wcześniej wspomniałem… Gdy Pan Alojzy spotkał tą grupę któryś raz z rzędu, usiadł na ławce i przez dłuższą chwilę obserwował całą grupkę. Gdy wszyscy bawili się w najlepsze, ten chłopiec niepełnosprawny znalazł się bardzo blisko p. Alojzego, ten więc zapytał się go czy mógłby się przysiąść do niego i porozmawiać … A chłopiec nie chciał przerywać zabawy.
A p. Alojzy powiedział mniej więcej takie oto słowa. Dobra! Ja tu będę siedział przez dłuższy czas. Jak skończysz zabawę, to proszę, podejdź do mnie, to porozmawiamy.  Ale ja nie chcę z panem rozmawiać, odparł młodzian.

A na to p. Zalewski: co boisz się rozmawiać? Ja ciebie obserwuję już parę dni i mam dla ciebie propozycję.
Ale musisz ją wysłuchać. Po dłuższym milczeniu chłopieć się zgodził i powiedział, że za chwilę przyjdzie”. I rzeczywiście, po zakończonej zabawie Henryk podszedł do ławki, na której czekał p. A. Zalewski. 

Pan Zalewski zapytał się, czy może opowiedzieć jak to się stało, że doznał takiego kalectwa… Henryk – bo tak się przedstawił powiedział, że obie ręce stracił podczas zabawy z niewybuchami, których w okolicznych lasach pod Gdynią było bez liku. W dalszej opowieści Henryk opowiedział, że mieszka na Płycie Redłowskiej z matką, bez ojca.  

Pan Alojzy zapytał go, czy tak do końca życia będzie chciał się bawić z dziećmi… przecież jesteś od nich znacznie starszy i oni do ciebie nie pasują! Na to Henryk zapytał się, no to co ja mam robić?

Jak to co, zapytał p. Alojzy, musisz pomyśleć o swojej przyszłości o pracy. Ja mam myśleć o pracy? Ja? Przecież nie mam obu rąk! Na to p. Zalewski powiedział: ale głowę masz i nogi też… i co myślisz, że ty jeden na świecie nie masz rąk? I jesteś kaleką! I dalej dodał, chciałbyś pracować? Na to Henryk: a co miałbym robić i gdzie?
Na to p. Alojzy powiedział: słuchaj, ja tu przyjdę za 5 dni. Będę tu czekał na ciebie, wtedy porozmawiamy.
Masz się zapytać matki, czy zgodzi się na pracę w Stoczni im. „Komuny Paryskiej”. Skończyłeś 16 lat, więc możesz już pracować… w ten sposób pomożesz swojej mamie, bo wam lekko na pewno nie jest, prawda? No, …  łatwo nie jest potwierdził Henryk.

Mama dorabia sprzątaniem i czasami praniem u obcych ludzi… To co, za pięć dni się spotkamy?  Po chwili milczenia, Henryk odpowiedział: na pewno przyjdę! 

Pan Zalewski „ruszył” w Stocznię, odbył wiele rozmów z rozmaitymi ludźmi, od kierownictwa kadr zaczynając, poprzez kierownictwa wydziałów produkcyjnych, pomocniczych, kończąc na szkole przyzakładowej.
Oczywiście sondował, gdzie by chcieli dać zatrudnienia dla kalekiego chłopca… Traf chciał, że w szkole przyzakładowej organizowany był właśnie kurs kreślarski. Pan Alojzy porozumiał się z dyrekcją szkoły, odbył rozmowy z dyrektorem szkoły i kierownikiem kursu kreślarskiego, po to by uzyskać zapewnienie, że przyjmą na kurs kreślarski niepełnosprawnego chłopca … bez obu rąk.

Początkowo nikt nie chciał się na taką propozycje zgodzić, jednak pan Zalewski wytrwale przekonywał, by mu dali szansę… Wszyscy powątpiewali… jak taki chłopach może kreślić i opisywać rysunki, skoro nie ma obu rąk. A p. Zalewski powiedział, że doszedł do porozumienia z kierownikiem wydz. W-5 (Wydz. Drzewny, który wykonywał meble na statkach i w ramach mebli wykonywał również i meble tapicerowane…), że oni wg wskazówek p. Zalewskiego uszyją z miękkiej skóry dwie regulowane opaski, które te chłopiec założy na oba kikuty i pomiędzy opaski a ciało wkładać będzie przyrządy do pisanie i kreślenia.

Chodzi po prostu o to, by mu pomóc w sposób delikatny i subtelny i o to, by w całym procesie nauczania wziąć poprawkę na tą niesłychaną trudność jaką ten młody człowiek musi pokonać, by stanąć w życiu o własnych siłach. Kierownictwo szkoły i kursu wyraziło zgodę na objęcie szczególną troską tak nietypowego ucznia.  

Zatem, gdy po tych pięciu dniach dochodzi do spotkania z Henrykiem, p. Zalewski zapytał się go, czy może zaprowadzić go do swojego domu, bo chce porozmawiać z mamą. Ta rozmowa jest konieczna, bo mama, też będzie miała swój udział w jego procesie nauczania…   

Gdy p. Zalewski przedstawił mamie Henryka swoją propozycję na naukę zawodu i pracę w stoczni, mama Henryka się rozpłakała, szlochając powiedziała, że chyba niebo zsyła mi pana na pomoc, bo ja nie wiedziałam, co mam zrobić i jak Henrykowi pomóc w życiu… 
Koniec końców ustalono, że Henryk ma nazajutrz stawić się schludnie ubrany o 6:30 w mieszkaniu pp. Zalewskich i razem pojadą do stoczni.  

W biurze kadr Henryk (ku zdziwieniu wszystkich) własnoręcznie napisał podanie o przyjęcie do pracy (pisał trzymając długopis między dwoma kikutami!).
Na pytanie, gdzie się nauczył pisać, powiedział, że w szkole podstawowej dla niepełnosprawnych dzieci w Wejherowie. P. Zalewski ucieszył się bardzo z nabytych już umiejętności przez Henryka. Po wyjściu z biura kadr, udali się na Wydz. W-5, gdzie najlepsi majstrowie wzięli Henryka do siebie i po pomierzeniu kikutów w mig uszyli mu oba mankiety – opaski na oba kikuty.
Byli tak pomysłowi, że dorobili również małe zapinki, które pozwalały regulować ciasność zapięcia tak, by w miarę przyrostu ciała można je regulować.  

Tak więc po załatwieniu, „przyrządów” Henryk został w szkole przedstawiony dyrektorowi szkoły i kierownikowi kursu, który również przyprowadził nauczyciela prowadzącego te zajęcia.
Panowie w obecności Henryka ustalili, że będzie on uczęszczał codziennie na zajęcia… Pan Alojzy zostawił „namiary” na siebie, podając nr telefonu do swojego działu z prośbą, iż gdyby uczeń nie przyszedł choćby raz na zajęcia, to szkoła ma natychmiast informować p. Zalewskiego o tym fakcie, zaś p. Zalewski powiedział, że ma kontakt z jego domem i jak trzeba, to będzie się dowiadywał o ewentualnych przyczynach nieobecności.  

Tak się rozpoczęła nowa droga życia dla niepełnosprawnego ucznia. Tymczasem p. Zalewski przemyśliwał, co dalej z Henrykiem, gdy ten skończy kurs kreślarski…  W dziale wszyscy z zainteresowaniem kibicowali p. Zalewskiemu jako nieformalnemu opiekunowi Henryka…  

Z biegiem czasu potrzeby projektowe w zakresie oprzyrządowania wzrosły na tyle, iż należało dobrać nowych konstruktorów, co też niezwłocznie uczyniono. Pan Zalewski zaś, korzystając z tego przypadku podpowiedział kierownikowi działu, by zabezpieczyć etat dla drugiego kreślarza w dziale, gdyż w związku z zwiększeniem ilości projektów wąskim gardłem” okazały się być zdolności przerobowe pracującej w dziale kreślarki. (p. Ireny Godlewskiej) W ten niezwykle prosty sposób znalazło się miejsce pracy dla Henryka.
Pan Alojzy chcąc szybko wprowadzić przyszłego kreślarza do pracy, kazał mu przychodzić do działu oprzyrządowania w te dni, kiedy zajęcia w szkole kończyły się na tyle wcześnie, że mógł jeszcze ze dwie godziny pobyć w swoim przyszłym dziale.
Henryk był bardzo posłuszny p. Zalewskiemu i czując, że to jest jego jedyna szansa w życiu skrupulatnie wykonywał polecenia swego opiekuna. Tak więc, zanim Henryk zakończył kurs był już zaznajomiony z przyszłymi kolegami… 

Gdy wreszcie Henryk zawitał do pracy czuł się w miarę dobrze, nikt nie zwracał uwagi na jego kalectwo i zatem był równo traktowany jak wszyscy.  W pomieszczeniu, w którym pracował Henryk pracowało paru inżynierów i paru techników. I jak to w pracy, omawiano nie tylko sprawy służbowe, komentowano wiele różnych wydarzeń nie tylko sportowych. W czasie wielu dyskusji, szczególnie kontrowersyjne tematy były opisywane w prasie. Zatem dla udokumentowania swoich racji te gazety (w tym i tygodniki) niektórzy przynosili do pracy i pokazywali artykuły, które były inspiracją do dyskusji i przekonywania kolegów co do swoich racji.

W większości przypadków, prasa ta pozostawała w biurze, skutkiem czego i Henryk z zainteresowaniem sięgał do niej. Ponieważ w pracy nie wypadało czytać, zatem Henryk pytał się, czy może te gazety/tygodniki pożyczyć do domu, by przeczytać to, co budziło takie emocje w czasie różnego rodzaju dyskusji.

Oczywiście wszyscy się zgadzali. a jak komuś zależało na powrocie tak zabranej prasy to dodawał: Heniek, jak przeczytasz, to przynieś mi z powrotem, bo ja te gazety odkładam i zbieram….  I Tak Henryk z czystej ciekawości poszerzał swój zakres wiedzy… a czytał pilnie, bo wbrew pozorom lubił rozmawiać, dyskutować i dowiadywać się co raz to nowych rzeczy. I tak Henryk, nabierał, ogłady i poszerzał swe horyzonty…

Po pewnym czasie okazywało się, że ma naprawdę wiele do powiedzenia w najprzeróżniejszych dziedzinach życia nie wyłączając sztuki filmowej. Henryk lubił chodzić do kina, by potem w ramach dyskusji o filmach mógł opowiedzieć o swoim odbiorze tego filmu i w ogóle o sztuce filmowej.  

Okazało się, że Henryk sięgał po książki i to z różnych dziedzin, by sprostać towarzystwu, w którym teraz się obracał. Gdy do pracy w naszym dziale przyszli dwaj młodzi inżynierowie po Politechnice Gdańskiej (pp.  Jaszewski i Zalewski) okazało się, że szczególnie p. Jaszewski uwielbiał rozwiązywanie szczególnie trudnych krzyżówek.  A takowe zamieszczano w tygodniku „Przekrój” i w gazecie codziennej „Sztandar Młodych”.
Tak więc szczególnie trudne hasła zgadywaliśmy przy śniadaniu razem, nie wyłączając Henryka. I tak Henryk „połknął” następnego bakcyla. 

 Po pewnym czasie nasz zespół projektowy się rozsypał (awanse) i w pokoju pozostał Henryk i Jurek Urbanek, a na nasze miejsca przyszli nowi konstruktorzy. Wówczas, gdy my w trójkę (Jaszewski, Zalewski i Ja) spotykaliśmy się przy różnych okazjach razem, to dyskutowaliśmy m. in. i przypadek Henryka Lewandowskiego – ułomnego kreślarza próbując określić koleje losu różnych ludzi…

Uznaliśmy ten przypadek za niespotykany…, ile może wyświadczyć w porę podana pomocna dłoń i wyciągnąć z niebytu wartościowych ludzi, którzy potem błyszczą swoimi nieprzeciętnymi zdolnościami. Uznaliśmy, że jest prawdziwe stwierdzenie, że niezależnie od wyuczonego zawodu, czy zdobytego wykształcenia istnieje pojęcie tzw., inteligencji wrodzonej. Takim człowiekiem był zarówno p. inż. Alojzy Zalewski, a na pewno Henryk Lewandowski. Dzisiaj, kiedy piszę te słowa, obaj panowie już niestety nie żyją, ale opisując ten szczególny przypadek chciałbym oddać należny hołd p. Alojzemu Zalewskiemu, gdyż okazał się być człowiekiem przez duże „C”, jak i Henrykowi Lewandowskiemu za to, że uwierzył, iż drugi człowiek chce mu pomóc w tak niekonwencjonalny sposób.

Szczególnie podkreślić trzeba, że Henryk nigdy nie zawiódł zaufania. A p. Zalewskiego darzył szczerą sympatią i niekłamanym podziwem. Pan A. Zalewski zmarł dużo wcześniej od Henryka. A on szczególnie ciężko przeżył tą śmierć, jakby utracił kogoś, kto był mu szczególnie bliską osobą.  

Dla e-muzeum,

Edmund Piór (inż.)

Główny Technolog Budowy Stoczni w Gdyni.

Maj 2026r. 

Najnowsze

Przeczytaj również

Ciekawostki Stoczniowe – Nosze ratunkowe

Spośród wielu niekonwencjonalnych konstrukcji dokumentujących możliwości projektowe konstruktorów i...