MIEJSCE PRACY DLA NAJLEPSZYCH I NAJTWARDSZYCH

Ten tytuł moich wspomnień nie jest przypadkowy. Kiedy zostałem Kierownikiem Wydziału Montażu Kadłubów K-3, przyszedł do mnie redaktor Waganiak z propozycją udzielenia wywiadu do gazety stoczniowej „ Wiadomości Stoczniowe”. Oczywiście zgodziłem się na to zdając sobie sprawę, że jako świeży pracownik mogę mieć za mało informacji o Wydziale. Złożyłem tylko warunek, że zgadzam się, ale tytuł reportażu ma brzmieć wydział K-3 – miejsce pracy dla najlepszych”, czyli podobny do napisów, które były namalowane na tablicach na ulicach Gdyni.
Nie zdawałem sobie sprawy, że dla niektórych kierowników wydziałów będzie to nie do zaakceptowania.
Bo jak może świeży kierownik wydziału podważać” osiągnięcia niektórych kierowników, którzy pełnili taką funkcję od wielu, wielu lat. A ja nie miałem takiego zamiaru i też nie sądziłem, że tak to może być odebrane. No cóż, stało się.
Kiedy po prawie 10-cio letniej rozłące ze stocznią i po przepracowaniu roku w Biurze Planowania Centralnego dostałem propozycję objęcia kierownictwa Wydziału K-3 byłem uskrzydlony, bo zawsze chciałem być blisko budowy kadłubów statków. Ale jednocześnie miałem świadomość, że jest to Wydział trudny pod względem technicznym, organizacyjnym, a także społeczno-politycznym. Na Wydziale powstał bardzo aktywny Związek Zawodowy stoczniowiec” prowadzony przez dwóch byłych pracowników Wydziału. Wiedzieli oni wszystko o warunkach pracy, pracownikach i oczywiście tajemnicach Wydziału”.
Przed ostateczną decyzją o powołaniu mnie na to stanowisko byłem u Prezesa Zarządu Stoczni mgr Janusza Szlanty. Zadał mi pytania: czy dam sobie radę na tym niełatwym Wydziale i czy dam sobie radę odnośnie do spraw pracowniczo-politycznych. Odpowiedziałem na pierwsze pytanie, że czy dam sobie radę powinny wiedzieć osoby, które zaproponowały mnie na to stanowisko.
A jeżeli chodzi o drugie pytanie to odpowiedziałem, że mogę zapewnić, że dam sobie z pewnością radę.
Dzień przed tą rozmową, kiedy już poszła w Stocznię wiadomość o tym fakcie, miałem szkolenie w stoczniowym Zakładowym Ośrodku Informacji. Pamiętam, jak prelegent powiedział mi, że muszę wiedzieć, kiedy mam grać Bacha (czyli agresywnie) czy Mozarta (czyli lekko, spokojnie ze zrozumieniem tej muzyki przez ludzi).
No i wydaje mi się, że grałem Mozarta, co było odbierane, głównie przez związki zawodowe, jako działalność prospołeczna.
No i zaczęła się praca. Uważam, że mam szczęście do ludzi. Miałem bardzo dobrych ludzi.
Zastępca ds. Technicznych mgr inż. Marek Kozłowski, Z-ca ds. Produkcji inż. Władysław Wachowski, świetnych Kierowników Oddziałów Produkcyjnych i Technicznych a także bardzo dobry nadzór produkcji.
Pracy było co niemiara. Budowaliśmy różne typy statków: kontenerowce, gazowce, zbiornikowce, papierowce no i długą serię (25 sztuk) samochodowce B 8168 dla armatora izraelskiego Ramiego Ungara.
Z samochodowcami były pewne problemy a przede wszystkim z pierwszym statkiem z tej serii. Wspomniałem o tym już w moich wspomnieniach „Stocznia Gdynia- mój drugi dom”. Wodowanie jest sprawą dość skomplikowaną i wymaga dokładnych wyliczeń i przygotowań. Na pierwszym statku z serii brak jest dokładnych informacji o ciężarze statku, środku ciężkości statku itp. Do tej pory wodowania w SD I i SDII nie sprawiały większych kłopotów, bo wszystko było przygotowane należycie. Zanurzenie statków wodowanych w doku było w granicach 3,5 do 4,5 m.
A dla samochodowca, który był ciężkim „pudłem” do przewożenia 6000 samochodów osobowych, aby statek mógł się podnieść z kilbloków, zanurzenie zostało wyliczone na 6,15 m. Dodając: wysokość kilbloków, czyli podbudowy – 1,75 m; zanurzenie statku 6,15; ponadto musi być dodatkowa siła, czyli zanurzenie, aby oderwać statek z kilbloków. W sumie teoretycznie poziom wody w doku powinien być powyżej 7,90 m, przy maksymalnym poziomie w doku po wlaniu wody wynoszącym 8,0 m.
Niestety w tym czasie kierunek wiatru był niekorzystny i wywiewał wodę z Zatoki Gdańskiej.
Wodowskazy wskazywały, że poziom wody po wlaniu w doku będzie wynosił 7,60-7,70 m. Statek nie będzie miał szans na podniesienie i nie uzyska pływalności.
Na komisji wodowania, która odbywała się w słynnym „JAJU” (kształt stołu miał kształt jajka) trwała długa dyskusja na ten temat. Były różne propozycje: zablokować bramę doku i dolać wody do doku, zdemontować rampę rufową (ponad 150 ton i tym samym zmniejszyć jednocześnie ilość balastu na dziobie), powiązać kilbloki liną i po uzyskaniu pływalności przewrócić je i dociągnąć statek do ściany doku itp.
Jako że zgodnie z przysłowiem, nieszczęścia chodzą parami, przed wodowaniem podczas komisyjnego przeglądu doku odkryliśmy, że w lewej ścianie doku na wysokości około 6,00 m jest dziura, którą zrobiła przewracająca się suwnica bramowa (o tym fakcie informacja poniżej). Z dokumentacji budowy doku nie można było wywnioskować, jak wygląda przestrzeń za ścianą doku i czy można wlewać wodę do doku.
Marek Kozłowski długo ślęczał nad dokumentacją i nie można było podjąć konkretnej decyzji.
Nie było innego wyjścia, postanowiliśmy zaryzykować.
Nadeszła godzina 21:00, czyli moment wodowania. Zameldowałem Prezesowi Szlancie, że statek jest gotowy do wodowania. Prezes nalał do doku wodę z cebrzyka wodowaniowego, przykleiliśmy wygrawerowaną tabliczkę z datą, nazwą statku i danymi statku i zaczęła napływać wodą do doku. Oczywiście, jak zwykle poszliśmy do mojego biura na szarlotkę mojej żony i potem zostaliśmy sami.
Tu muszę dodać, że ceremoniał z wiaderkiem wodowaniowym był pomysłem mojego poprzednika, mgr inż. Mirosława Rubina. Ja wprowadziłem ceremonialny, dębowy cebrzyk.
Wodowanie zaplanowane było na całą noc. Zostałem ja, moi zastępcy i traserzy z Jurkiem Drobińskim na czele. Balastowanie skrajnika dziobowego ze względu na ciężar statku i naciski na dno doku nie mogło być całkowicie wykonane przed wodowaniem. Skrajnik dziobowy mógł być napełniony tylko częściowo i balast wodny musiał być uzupełniony po uzyskaniu poziomu wody w doku do wysokości około 4,5 metra tak aby odciążyć naciski na dno, które w rejonie dziobu statku było najsłabsze.
Ja oczywiście przeżywałem mocno moje pierwsze wodowanie i jako wierzący w Opatrzność wzdychałem do góry o pomoc. I rzeczywiście stało się coś niesamowitego. Po godzinie 24:00 wiatr zmienił kierunek i poziom wody zaczął się podnosić. Co kilkanaście minut otrzymywałem informacje o poziomie wody z punku pomiaru o czym oczywiście informowałem Głównego Dyspozytora Stoczni. Około godziny 2:30 poziom wody wynosił ponad 7,90 m i statek się podniósł. Wzniosłem podziękowania do góry i po przewróceniu kilbloków, zacumowaniu statku do ściany doku oraz zameldowaniu Głównemu Dyspozytorowi Stoczni mogłem spokojnie pojechać do mojego „pierwszego domu”.
4-go grudnia 1999 roku wydarzyła się w Stoczni katastrofa, która wstrząsnęła społecznością Stoczni a także Gdyni. Potężna wichura, o prędkości ponad 180,0 km/godzinę, wywróciła stoczniową suwnicę bramową o udźwigu 900 ton. Otrzymałem wiadomość od Dyspozytora Stoczni w nocy 4-go grudnia.
Przyjechałem do Stoczni i zameldowałem się u Prezesa Szlanty. Polecił mi szybko udać się na Wydział. Moim zdaniem, Prezes Szlanta był bardzo spokojny, przynajmniej zewnętrznie. Tu trzeba dodać, że belka nośna suwnicy miała powierzchnię ponad 1500 m2- wymiary belki to 153 mx 10,0 m.
Pojechałem na Wydziałał i poszedłem w rejon doku. Stali tam smutni pracownicy Wydziału a niektórzy mieli łzy w oczach. Widzieli powaloną suwnicę, ich narzędzie pracy. Obejrzałem miejsce katastrofy.
Oprócz uszkodzonego lekko dźwigu 20 ton i oczywiście powalonej suwnicy nie było wielu szkód.
Szczęśliwie suwnica upadając nie uszkodziła prawie gotowego statku 8168/1, nie uderzyła narożem w dno doku, nie wybiła bramy doku i dok nie został zalany. Zrobiła tylko nacięcie na poszyciu bramy doku, przez które sączyła się strużka wody, Mały dźwig, który był na belce suwnicy spadł się na bramę doku dociążając bramę.
Budowany w doku statek, drugi samochodowiec, 8168/2 został przez osuwającą się po ścianie nogę belkę suwnicy zsunięty z podbudowy no i oczywiście wtedy została uszkodzona ściana doku.
Przy tak wielkiej katastrofie nikt nie zwracał uwagi na tę dziurę w ścianie doku, do momentu przeglądu doku przed wodowaniem statku 8168/1.
Od tamtej pory zawsze powtarzam, że żaden specjalista od wyburzeń nie zdołałby zrobić tego co zrobiła matka natura, czyli przewrócić suwnicę nie wyrządzając wielkich szkód.
Trzeba było sobie jakoś radzić w nowej sytuacji. Służby technologiczne Stoczni opracowały nową technologię montażu kadłubów. Uszkodzony dźwig został zlikwidowany, brama doku załatana, dno siłowni statku 8168/2 przesunięte na właściwe miejsce a Stocznia ściągnęła ze Stoczni Gdańskiej dwa dźwigi, które ludzie nazwali „Lenin” i „Stalin”.
Zarząd Stoczni zamówił nową suwnicę o udźwigu 1000 ton w firmie Kone . Montaż nowej suwnicy rozpoczęto w sierpniu 2001 a oddano do eksploatacji 16.II. 2002.
Nowa suwnica waży 3650 ton, wysokość suwnicy to 110,00 metrów i rozpiętość 153,0 metry.
Bardzo ważnym obszarem mojej pracy były sprawy pracownicze a konkretnie podwyżki płac. W tym okresie Stocznia była w dobrej kondycji finansowej i co kwartał przychodziła pula pieniędzy do podziału na pracowników.
Naliczane było zwykle 5% wartości kwoty miesięcznego wynagrodzenia Wydziału.
I tu zaczynał się problem, bo ludzie uważali, że należy się im podwyżka w wysokości 5% ich stawki osobistego zaszeregowania. Takie postępowanie doprowadziło już do dużego zróżnicowania stawek osobistego zaszeregowania pracowników o takich samych kwalifikacjach. Dodatkowo powiększało różnice w wysokości stawek zaszeregowań pracowników starszych i młodych, ale już dobrze pracujących pracowników.
Na przykład: starszy pracownik miał stawkę 15,0 zł/godz. więc dostawał podwyżkę 0,75 zł. Młody, ale już z kilkuletnim stażem, pracujący tak samo jak ten starszy stażem, miał stawkę 10,0 zł/godz. więc jego podwyżka wynosiła 0,50 zł. Po kilku kwartalnych podwyżkach różnica wysokości stawek pracowników wzrastała.
Żeby temu zapobiec rozbiłem kwotę przeznaczoną na podwyżki na dwie części. Jedna przekazana mistrzom do rozdysponowania wynosiła 75% funduszu na podwyżki. Pozostałe 25% była w mojej dyspozycji.
Z każdym mistrzem miałem trzy spotkania. Analizowaliśmy podwyżki przydzielone przez mistrza także z podwyżkami pracowników z innych grup mistrzowskich. Dążyliśmy do tego, aby ludzie o takich samych kwalifikacjach mieli podobne stawki osobistego zaszeregowania. Po kilku podwyżkach udało się w znacznym stopniu zlikwidować te nieprawidłowości.
Piszę teraz o tym bardzo spokojnie, ale miałem duże problemy ze Związkami Zawodowymi. Generalnie zgadzali się ze mną, ale podtrzymywali żądania niektórych pracowników, że powinni dostać podwyżkę w wysokości 5%.
Sądzę jednak, że chyba ludzie rozumieli to, bo nikt mi nie porysował i nie spuścił powietrza z kół mojego samochodu, który parkował przed Wydziałem.
Wielkim moim przeżyciem, a myślę, że też wielu pracowników, było zdjęcie wszystkich pracowników Wydziału w SD I w grudniu 2000 roku. Miało to być pożegnanie z XX-tym wiekiem. Napisałem i wywiesiliśmy pismo zapraszające pracowników w dniu 22.12.2000 do doku SD I, w który stał już gotowy do wodowania kontenerowiec 8125.
Przyznam się, że miałem obawy czy ludzie przyjdą a przede wszystkim czy dopisze nam pogoda.
Przygotowania trwały. Mistrz Marek Rejmak był w tym chyba najbardziej zaangażowany. Duży napis „WYDZIAŁ MONTAŻU KADŁUBÓW K-3 2000/2001” zawisnął przed dziobem statku. Fotografem był mój kolega ze studiów Wojtek.
Nadszedł ten dzień. Z niepokojem patrzyłem na zachmurzone i zamglone grudniowe niebo. Swoim zwyczajem spojrzałem do góry prosząc o pomoc i poprawę pogody.
Zaprosiłem załogę na 13:30. O godzinie 13:15 zaczął się ruch. Przyszli też zaproszeni goście: Dyrektor Produkcji Aleksander Herman, szefowie Józef Szafraniec, Bogumił Banach, Zakładowy Inspektor Pracy R. Kriesel. Ku mojej radości i mojemu zaskoczeniu przyszły też osoby, głównie panie, które były w tym dniu na urlopach przedświątecznych. I tak jak podczas wodowania jednostki 8168/1 stało się coś nadzwyczajnego.
Około godziny 14:00 wypogodziło się i Wojtek zaczął robić zdjęcia. Później policzyłem na zdjęciu ludzi- było ponad 730 pracowników. Porobiłem odbitki zdjęcia i rozdałem pracownikom.
Bardzo ciekawym okresem była praca nad wprowadzeniem bez zapasowej technologii budowy sekcji i bloków oraz montażu kadłubów statków. Metoda ta polega na prefabrykowaniu elementów konstrukcji kadłuba bez zapasów materiału, które są odcinane podczas montażu sekcji i bloków kadłuba.
Niezbędna jest tu wiedza o wielkości skurczy materiału podczas spawania, przestrzegania technologii montażu, właściwego transportu i wymaga przyzwyczajenia się monterów i spawaczy do tej technologii.
Ta metoda stosowana już była poprzednio w Stoczni, ale brakowało zawsze zrozumienia, cierpliwości w jej stosowaniu i braku właściwego nadzoru. Podczas mojej wizyty w stoczniach fińskich i niemieckich dowiedziałem się, że natężenie prądu do spawania ustawia mistrz w swoim biurze. Spawacz generalnie nie może tak jak u nas, sam regulować wielkość natężenia prądu.

Mieliśmy bardzo dobry kontakt z Instytutem Okrętowym Politechniki Gdańskiej. Przyjeżdżali do nas: prof. K. Rosochowicz- Dziekan Instytutu i prof. J. Kozak. Potem nastąpiła przeszkoda- ograniczenie pracy w Stoczni z powodu braku funduszy na zakup materiałów.
Jednak dzięki inż. Jerzemu Wróblowi z Zarządu Stoczni i Dyrektorowi Technicznemu Stoczni inż. Antoniemu Rylke prace ruszyły dalej. Inż. Piotr Mikołajczak został Pełnomocnikiem Zarządu ds. Technologii Bez zapasowej. Ja wtedy pełniłem już inną funkcję i nie byłem związany z tym działaniem. Dowiadywałem się, że prace dawały pewne efekty, ale likwidacja
Stoczni w roku 2009 zamknęła te działania.
Wspominam Wydział Montażu Kadłubów z wielkim sentymentem. To był bardzo świetny Wydział. Ale nie można zapomnieć o ludziach, którzy tam pracowali. Nie można zapomnieć ich nazwisk i ich ciężkiej pracy.
Wspomniałem już o moich zastępcach:
Zastępca ds.Technicznych – mgr inż. Marek Kozłowski,
Zastępca ds.Produkcji – inż. Władysław Wachowski,
Kierownicy Oddziałów Produkcyjnych:
1/ Wygoński Jan
2/ Kaliszczuk Czesław
3/ Lewancki Eugeniusz
4/ inż. Klimowicz Krzysztof
Starsi Mistrzowie Produkcji:
1/ Schreder Edward
2/ Ryckowski Jerzy
3/ Domański Stanisław
4/ Kotlarski Józef
Mistrzowie Produkcji :
1/ Matela Zenon
2/ Sumiński Marek
3/ Kowalski Jan
4/ Hinca Henryk
5/ Barański Stanisław
6/ Biegajewski Witold
7/ Krupa Tadeusz
8/ Woźniak Stanisław
9/ Rejmak Marek
10/ Stawiński Józef „Golf”
11/ Pieczyński Jan
12/ Łukowicz Lucjan
13/ Przybylski Jacek
- – Sekretarka Pani Dorota (właściwie Scholastyka)
- – Dział Ekonomiczny
- – Dział Technologiczny
- – Brygadziści Grup Mistrzowskich
- – Obsługa dźwigowa
- – Dyspozytorzy Wydziału
- Nie pamiętam wszystkich nazwisk, ale wszystkie osoby wspominam bardzo sympatycznie i z wdzięcznością.
Na zakończenie kilka słów o sobie.
Data urodzenia: 02.01.1948 KOCK woj. Lubelskie
Wykształcenie: Politechnika Gdańska, Wydział Budowy Okrętów.
Temat pracy dyplomowej: Projekt i konstrukcja masowca 70000 DWT.
Praca w Stoczni:
19.07. 1972-1982– Biuro Projektowo-Konstrukcyjne Stoczni; Pracownia Kadłubowa
1982-1988 – Wydział W-3 – kierownik Oddziału Produkcyjnego – z-ca K-ka Wydziału ds. Technicznych – Kierownik Wydziału W3
1998-1999 – Biuro Planowania Centralnego; Specjalista
1999-2002 – Kierownik Wydziału K-3
2002-2004 – z-ca Dyrektora Produkcji ds. Wydziałów Kadłubowych
2004-2005 – Dyrektor Zakładu Budowy Statków
2005-2011 – Prezes Zarządu Spółki „EURO-PREF” sp. z o.o.



Dla powstającego
e-muzeum,
Sławomir Mierzwiński
Listopad 2025r.
