W każdym dobrze zorganizowanym przedsiębiorstwie funkcjonuje kontrola jakości. Jej zadaniem jest techniczny odbiór prac wykonywanych przez pracowników w zakładzie pracy. Im produkty (wyroby) są bardziej skomplikowane, tym trudniejsze zadania spoczywają na takiej komórce. Na początku rozpoczęcia produkcji statków, zgodnie z nomenklaturą przyjętą w większości przedsiębiorstw w przemyśle polskim nazwa tej komórki brzmiała „Kontrola Jakości”, zaś jej pracownicy zajmowali stanowiska zwane „brakarzami”.
Jednak w miarę rozwoju technik budowy okrętów zrozumiano, iż statki ze swej natury są znacznie bardziej skomplikowane niż np. produkcja butów, gdzie na funkcjonującej taśmie produkcyjnej wystarczył brakarz. Zatem, gdy zaczęto porządkować organizację pracy w stoczni, powoływać szefostwa branżowe (Biuro Proj. – Konstr. , Szefostwo Techniczne, Służbę Ruchu itp. Powołano w stoczni najpierw Dział Kontroli Technicznej, zwany skrótem DKT. Pracownicy tego działu pracując, zdobywali odpowiednie doświadczenie, zyskując sobie opinię ludzi rzetelnie przygotowanych do zadań, jakie na nich spoczywały.
Na początku działalności tego działu, na stanowiska kontrolerów wybierano z funkcjonujących w stoczni wydziałów produkcyjnych wyróżniających się, sumiennych pracowników, by ci mając już określoną wiedzę praktyczną o przydzielonym zakresie prac, dokonywali odbiorów zgodnie z wymogami sztuki odbiorów technicznych. Z czasem dostrzeżono również, że statyczna kontrola jakości już nie wystarcza.
Pion (komórka) Jakości rozwijała się strukturalnie, jak i organizacyjnie, zresztą tak samo, jak cała stocznia. W miarę rozwoju uznano, że rangę tego pionu należy podnieść m. in poprzez zmianę nazwy i dodanie jej funkcji (sterowanie), która to funkcja na wiele lat miała definiować całość prac związanych z Jakością, jak najszerzej pojętą. Nowy twór organizacyjny brzmiał. Szefostwo Sterowania Jakością o symbolu organizacyjnym NJ.
W międzyczasie zrozumiano, że nie wystarczy prace odbierać… trzeba tez kształtować kulturę techniczną pracowników pracujących w jakości jak i na wydziałach produkcyjnych stoczni. To zjawisko zaobserwowano z chwilą, gdy importowane maszyny, mechanizmy i urządzenia były coraz bardziej złożone i skomplikowane. Zatem stało się jasne, że należy pomyśleć znacznie szerzej, bo coraz wyższy poziom techniczny urządzeń montowanych i uruchamianych na statkach wymaga doskonalenia umiejętności nie tylko w pionie jakości związanych z odbiorami, ale też i na wydziałach produkcyjnych. Te urządzenia ktoś musi poprawnie zamontować, potem zaś je uruchomić i przekazać w ruchu załodze armatora.
Dla tak pomyślanej koncepcji z pracą związaną z jakością, zbudowano strukturę organizacyjną mającej zapewnić osiągnięcie celów. I Tak utworzono:
– Dział Kontroli jakości ds. Kadłubów (NJK), K-kami byli m.in. mgr inż. Cyryl Słomowicz, mgr inż. Andrzej Hanyż. Komórka ta zatrudniała wysokiej klasy specjalistę kadłubowego i kontrolerów kadłubowych w podziale na wydziały kadłubowe (K-1 do K-5); byli to: pp. Tadeusz Masło, Zbigniew Drożak i mgr inż. Andrzej Hanyż, B. Smoliński, inż. T Budnik,
– Dział Kontroli Jakości ds. Wyposażenia (NJW), Kierował nim Bernard Libera. komórka ta była ukształtowana stosownie do rodzajów prac odbiorowych: np. izolacji i wnętrz, ds. malarskich i oczywiście wyposażenia; odbiorcami byli: A. Groth, A. Mędrzycki, mgr inż. Andrzej Maj i p. Wiesław Myszkier. ds. maszynowych (NJW – M); Odbiorcami byli: inż. Wiesław Wróbel, mgr inż. Stanisław Kreft, mgr inż. Andrzej Borowski, inż. Grzegorz Bury i Bernard Libera; elektrycznych (NJW – E) odbiorcami byli: inż. Henryk Klasa, inż. L. Złowocki i p. Jan Żuławski; rurarskich (NJW – R); odbiorcami byli: pp: Tadeusz Majewski, Janusz Staniszewski i Henryk Funk,
– Dział Kontroli Dostaw (NJD); kierował nim p. Bronisław Benkowski. Odbiorcami byli:
– Kontrolerzy ds. Elektrycznych i Radiowo – Nawigacyjnych;
– Kontrolerzy ds. Maszynowych;
– Kontrolerzy ds. Wyposażenia;
– Kontroler ds. Wyposażenia Wnętrz
Dział ten znakomicie spełniał swoje zadania kompletując dokumentacje dostaw i atestów na materiały do budowy statków. Mało kto w stoczni wiedział, że każdy arkusz blachy sprowadzany do stoczni posiadał atest potwierdzający zadane parametry wytrzymałościowe dla stali, z której budowano statek. To samo dotyczyło rur, kabli, materiałów drewnianych (meble, szalowania kabin itp.). Książka Jakości, którą otrzymywał armator zawierała wszystkie te dokumenty.
Bardzo ważną rolę spełniał Dział Techniczny (NJ – T). Działem kierowali m.in.
mgr inż. E. Jacob, inż. zb. Głowiak i inż. P. Kuzera; dział ten zatrudniał:
– Specjalistów kontrolerów;
– Tłumaczy technicznych;
– Specj. Ds. Dokumentacji Techniczno – Ruchowej (dla urządzeń montowanych na statku.
Dokumentacja ta zawierała informacje techniczne związane z wymogami montażowymi i zasadami ich uruchamiania i eksploatacji)
– Specj. Ds. Atestów materiałowych. Armator na konkretne wyroby otrzymywał Świadectwa
Atestowe gwarantujące wysoka jakość wyrobów montowanych na statku.
– W dziale tym funkcjonowała sekcja dokumentacji technicznej statków, zarówno dokumentacji Projektu Technicznego (PT), jak i dokumentacji Projektu Roboczego na podstawie, której kontrolerzy jakości i specjaliści dokonywali odbiorów technicznych w oparciu o informacje zawarte w tych dokumentacjach.
Tutaj trzeba dodać, iż integralną częścią dokumentacji zdawczej na statek (dla armatora), była tzw. KSIĘGA JAKOŚCI, zawierająca wszystkie atesty (w języku angielskim), dokumentujące, iż statek jest zbudowany z materiałów gwarantujących jakość!
Części składowe Działu Technicznego (NJ-T) to:
– Izba Pomiarów (NJ – I.P) kierowana inż. przez inż. Zb. Głowiaka, potem zaś przez inż. Witolda Sanejko. Zatrudniała specjalistów pomiarowców,
Częścią składową tego działu było;
– Laboratorium Pomiarów długości i kąta;
W dziale tym funkcjonował kontroler ds. obróbki skrawaniem (W-6, TG);
– Laboratorium chemiczne (NJ – L..CH), Laboratorium tym kierowała mgr Maria Adamczyk, po niej zaś mgr inż. Aleksander Lassau. Zatrudniono specjalistę chemika, Kontrolera Jakości, oraz Kontrolera ds. Gazów Technicznych.
– Laboratorium Badań Wytrzymałościowych (NJK-LBW) zatrudniająca Kontrolera jakości obsługującego urządzenia związane z realizacja prób wytrzymałościowych stali. Tej komórce organizacyjnej podlegała stacja prób (Na wyposażeniu tej stacji znajdowała się zrywarka do niszczenia złącz stalowych. Najczęstszymi zleceniodawcami dla tej stacji prób były fabryki wagonów i lokomotyw, zlecające zrywanie łączników spinające wagony kolejowe!);
– Laboratorium Badań Nieniszczących (NJK – LBN)
Po utworzeniu ww. struktury NJ dla podniesienia jakości prac odbiorowych na wyższy poziom dla uzyskiwania co raz wyższej jakości produkcji zdecydowano się na zatrudnienie pracowników o odpowiednio wysokich kwalifikacjach. Sięgnięto zatem po techników, aż wreszcie zaczęto zatrudniać inżynierów z otwartymi głowami i z umiejętnościami językowymi (najpierw pożądany był j. rosyjski) Po podpisaniu kontraktu (lata1970/71) na statek o symbolu budowy B-523 zaczęto szukać techników i inżynierów ze znajomością języka angielskiego. Potrzeba zatrudnienia inżynierów z dobrą znajomością j. angielskiego uwidoczniła się wtedy, gdy stocznia podpisała (w 1975 r) kontrakt na 3 statki LPG o symbolu budowy B-550, o których to statkach było wiadomo, że są supernowoczesne i bardzo złożone technicznie. Wielką rolę w przekonaniu dyrekcji stoczni o konieczności zatrudniania inżynierów był inż. Janusz Bednarski pełniący przez długie lata funkcję Z-cy szefa.
W latach 1976/1980 zatrudniono pierwszych inżynierów ze znajomością języka angielskiego. Byli to :
– mgr inż. Paweł Milenuszkin;
– mgr inż. Tomasz Onoszko;
– mgr inż. Mieczysław Welke;
– mgr inż. Marek Rułka;
– mgr inż. Przemysław Feiner;
– mgr inż. Zbigniew Kurowski;
– mgr inż. Piotr Wasilewski;
Szefostwo Sterowania Jakością funkcjonowało w ww. kształcie organizacyjnym aż do kwietnia 1991r., kiedy to na Szefa powołano mgr inż. Jerzego Wróbla. Nowy Szef przeanalizował z jednej strony strukturę organizacyjną „swojego” Szefostwa, z drugiej zaś strony postanowił, iż najważniejszym celem powinno być zreformowanie tego Biura w kierunku przejęcia całości zagadnień jakości. Zatem nowy szef postanowił rozejrzeć się po świecie jak to funkcjonuje w innych światowych stoczniach, jak tam wyglądają zadania i jak się z tych zadań rozliczają. Zatem pogląd mgr inż. J. Wróbla o konieczności podniesienia jakości na wyższy poziom organizacyjno – techniczny w tym kształtowanie i aktywne prowadzenie całości zagadnień od procesów szkolenia, poprzez nowatorskie przedsięwzięcia organizacyjno techniczne, do stworzenia nowej, uporządkowanej dokumentacji odbiorowej oraz wprowadzenie Jakości na wyższy, światowy poziom prac, stanowiło jakby wyznaczenie długofalowego kierunku wprowadzenia tego fragmentu organizacyjnego stoczni w XXI wiek.
Przedstawienie tej wizji znalazło uznanie w oczach dyrekcji stoczni. Zatem nowy pomysł na zreformowanie tego szefostwa zaczął się „przyoblekać” w działania zmieniającą zastaną rzeczywistość.
I tak niezwłocznie przystąpiono do wprowadzania zmian. Struktura Szefostwa zaczęła podlegać zmianom, pracownicy otrzymywali nowe zadania. Niewątpliwym osiągnięciem tego okresu było wprowadzenie Planów Jakości dla nowobudowanych statków. Plany te były wprowadzone z wykorzystaniem techniki elektronicznej, skutkiem czego dokumentacja jakości trafiała drogą elektroniczną do zainteresowanych komórek organizacyjnych stoczni m. in. do Szefostwa T, TK, armatorów i Towarzystw Klasyfikacyjnych, włącznie z Dyrektorem Produkcji.
Po pewnym okresie Szefostwo zaczęto nazywać skrótowo Biurem Jakości. Kierownictwo stoczni bacznie przyglądało się sukcesom organizacyjnym tego Biura, dopatrując się pewnych wzorców działań, które mogą się sprawdzać w innych obszarach organizacyjnych stoczni.
Nic zatem dziwnego, iż w czasie, gdy kierownictwo stoczni zrozumiało, że uzyskanie międzynarodowego Certyfikatu Systemu Jakości wg ISO dla całej stoczni będzie kolejnym krokiem do wyższego pozycjonowania stoczni jako firmy nowocześnie zarządzanej z uporządkowaniem jej organizacji właśnie wg tego systemu, to tą cała gigantyczną robotę powierzono właśnie p. mgr inż. Jerzemu Wróblowi, który zrozumiał, iż oto pojawia się szansa na wprowadzenie nie tylko Jakości, ale też i całej stoczni w XXI wiek.
Zarząd Stoczni mianował mgr inż. J. Wróbla Pełnomocnikiem Zarządu do uzyskania CERTYFKATU JAKOŚCI WG ISO 9001 dla całej stoczni.
Zadanie to okazało się gigantycznym przedsięwzięciem organizacyjnym. W każdej komórce organizacyjnej stoczni należało powołać pracowników do przejrzenia wszystkich instrukcji wg których te komórki funkcjonują, określić komórki organizacyjne z nią współpracujące, wszystkie zależności organizacyjne itp. Wytypowani pracownicy ze stoczni zostali starannie przeszkoleni i stworzyli całkowicie nową dokumentację organizacyjną całej stoczni.
Zadaniem tak utworzonej dokumentacji jest jasne i precyzyjne ukazanie struktur organizacyjnych stoczni, pokazanie wzajemnych zależności organizacyjnych, jednoznaczny podział kompetencji i przebieg dokumentów wewnątrz struktury organizacyjnej stoczni. Po ponad rocznej pracy Certyfikujące firmy: brytyjski Lloyd`s Register Quality Assurance Limited oraz polska firma certyfikująca Polski Rejestr Statków, po wielomiesięcznej, dokładnej kontroli nowoopracowanych dokumentów organizacyjnych (zwanych teraz PROCEDURAMI) uznali poprawność tych opracowań. Znaleziono jednak pewne nieścisłości i błędy (co było normalne dla tak olbrzymiej pracy). Wyznaczono czas na usunięcie tych błędów i po tym czasie dokonano ponownej, jeszcze bardziej szczegółowej kontroli Procedur. Tym razem błędów nie stwierdzono! i z datą 11. 03.1997 r. stocznia została Certyfikowana, jako zakład przemysłowy spełniający kryteria wg tej Certyfikacji. Był to olbrzymi sukces organizacyjny jaki odniosła Stocznia. Uzyskanie tego Certyfikatu przez Stocznię Gdynia S.A, odbiło się szerokim echem w świecie okrętowym. Stocznia była pierwszym, dużym przedsiębiorstwem za „Żelazną Kurtyną”, która odniosła tak niesamowity sukces !
Uzyskanie Certyfikatu Jakości zgodnego z Normą ISO 9001 drogą na wyższy poziom zarządzania
11 marzec 1997 W tym dniu Stocznia uzyskała Certyfikat Jakości zgodny z Normą ISO 9001. Certyfikat przyznała Jednostka Certyfikująca brytyjski Lloyd ‘s Register Quality Assurance Limited oraz Polski Rejestr Statków z Gdańska. Certyfikacją objęte są projektowanie statków, budowa i dostawa statków, obiektów pływających i wykonywanie konstrukcji stalowych.
Uzyskanie powyższych dokumentów poprzedzona została wielomiesięczną b. trudną do zrealizowania pracą praktycznie we wszystkich komórkach organizacyjnych Stoczni, polegającą na zweryfikowaniu dotychczasowych form pracy, edytowania dokumentów, określeniu formuł współpracy pomiędzy komórkami organizacyjnymi i wprowadzeniu uporządkowanych formuł funkcjonowania dokumentów i ich wzajemnych współzależności.
Ten wielki trud przyniósł ogromną satysfakcję … Stocznia Gdynia S.A. była nowoczesna nie tylko pod względem technicznym, technologicznym, ale też i organizacyjnym. Certyfikaty te stawiały Stocznię w europejskim gronie zakładów nowocześnie i przejrzyście zarządzanych.
Trzeba zaznaczyć, iż wszyscy pracownicy Biura Jakości zostali „objęci” nowymi procedurami, co pozwoliło na znaczne poprawienie skuteczności działań odbiorowych we wszystkich obszarach obsługiwanych przez odbiorców/Inspektorów Jakości. Wszystko było teraz jasne i precyzyjnie określone…
Po uzyskaniu przez stocznię Certyfikatu Jakości ISO autoryzowanego przez brytyjską firmę Lloyd Register Quality Assurance Limited i Polski Rejestr Statków Szefostwo Sterowania Jakością zmieniło nazwę na: Biuro Jakości.
W Biurze Jakości najważniejszymi pracownikami byli Główni Inspektorzy Jakości – Byli to wysokiej klasy Inżynierowie (służbowo podlegali bezpośrednio Dyrektorowi Biura Jakości), w niektórych wypadkach z dobrą praktyką morską, z doskonałą znajomością języków obcych. Za ich b. wysokimi kwalifikacjami, szła w parze wysoka kultura osobista… można by rzec, że zarówno ci inżynierowie jaki i Generalni Projektanci z Biura Projektowo – Konstrukcyjnego byli wizytówką kadrową stoczni.
Dość często zdarzało się, iż Towarzystwa Klasyfikacyjne proponowały tym wybitnym inżynierom pracę w swych przedstawicielstwach w zagranicznych stoczniach. Część z nich awansowała na kierownicze stanowiska w tych Tow. Klasyfikacyjnych, zaś niektórzy z nich obejmowali reprezentację Towarzystwa na dany kraj.
Spośród wielu nazwisk tych wybitnych inżynierów warto przypomnieć następujące nazwiska:
– mgr inż. Tomasz Onoszko – był m. m. in. Dyrektorem filii LRS (Lloyd Register of Shipping) na Ukrainę (na stanowisku „Country Manager for Ukraine). W LRS pracował od roku 1992 do 2017, a więc 25 lat !
– mgr inż. Piotr Wasilewski – później inspektor ABS (American Bureau of Shipping)’
– mgr inż. Przemysław Feiner – później inspektor DnV (Det Norske Veritas);
– mgr inż. Wojciech Smoleński – później inspektor DnV (Det Norske Veritas);
– mgr inż. Janusz Buliński – później inspektor GL (Germanischer Lloyd);
– mgr inż. Mieczysław Welke – później inspektor BV (Bureau Veritas – Kanada);
– mgr inż. Zbigniew Kurowski – później inspektor w LRS (był też „Country Manager w Szwecji);
– mgr inż. Paweł Milenuszkin – później inspektor w ARAMCO Saud
– mgr inż. Jan Talaśka – później w DnV na stanowisku Vice Prezesa na Polskę,
– p. Piotr Groenke – później praca u Armatorów i w stoczniach CHRL;
– mgr inż. Bogdan Mikucki – później Inspektor BV;
– mgr inż. Włodzimierz Frycz – później Dyrektor Jakości w Stoczni Gdańskiej grupa Stoczni Gd.
– inż., Wiesław Wróbel – późniejszy K- k Laboratorium Badań Nieniszczących;
– mgr inż. Piotr Gussmann – później Inspektor DnV;
– p. Bernard Libera K-k Działu Kontroli Jakości ds. Wyposażenia (NJW)
Warto wspomnieć innych, równie zasłużonych dla tej komórki organizacyjnej pracowników NJ:
– mgr inż. Eugeniusz Jacob – długoletni k- k Działu Technicznego i Kontroli Jakości Wyposażenia;
– inż. Anastazy Kiełbratowski
– inż. Janusz Bednarski (Z-ca szefa), długoletni k-k Działu Kontroli Jakości Wyposażenia
– inż. Zbigniew Głowiak k-k Działu Technicznego;
– mgr inż. Cyryl Słomowicz – kierownik Działu odbiorów Kadłubowych
Oto Szefowie i Dyrektorzy Szefostwa Sterowania Jakością:
– inż. Anastazy Kiełbratowski
– Wiktor Zieliński;
– mgr inż. Willy Fandrey;
– mgr inż. Bogdan Skupiński;
– inż. Stefan Biały;
– inż. Andrzej Rawicz – Mittelstaedtt
– mgr inż. Benon Świerblewski;
– mgr inż. Norbert Loska;
Dyrektorzy:
– mgr inż. Jerzy Wróbel;
– mgr inż. Jerzy Czuczman;
– mgr inż. Henryk Pietrzak;
– inż. Piotr Kuzera;
– mgr inż. Bogdan Mikucki;
W pionie tym sekretariat Szefostwa/Biura Jakości prowadziła p Zofia Wróblewska, którą przyjmował do pracy p. Wiktor Zieliński. Pani Zofia była sumienną i przeuroczą osobą! W kontaktach służbowych niezwykle skuteczna, dokładna i bardzo wymagająca. Nie tolerowała bylejakości. Mało kto zdawał sobie sprawę z tego, p. Zofia była psychologiem amatorem… Potrafiła po paru zdaniach z nią wymienionych sklasyfikować osobowość rozmówcy…
Na koniec rozdziału o funkcjonowaniu Jakości i doprowadzeniu jej struktur, a także struktur stoczni w XXI wiek… Stocznię po prostu zlikwidowano!
Załączniki:
- Wiadomości Stoczniowe 30.01.1999
- Raport o Biurze Jakości w Gdynia New Shipyard
Dla e-muzeum opracował inż. Edmund Piór
Prac. Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni
Zatr. od 15.08.1967 do 15.08.2003 r. (emerytura)
