Rada Zakładowa Związku Zawodowego Metalowców

Pierwszy akt prawny dotyczący związków zawodowych, to dekret Krajowej Rady Narodowej z 6 lutego 1945 roku o Radach Zakładowych (Komitetach Fabrycznych). Postanawiał on, żeby w zakładach o pracy najemnej zatrudniających więcej niż 20 osób, powoływać przedstawicielstwa pracownicze w formie rad zakładowych. Byłyby to nowe organy związków zawodowych. Ich prawa i obowiązki obejmowały: 

– nadzór nad warunkami pracy i umowami o pracę 

– nadzór nad urządzeniami technicznymi, społecznymi, kulturalnymi oraz magazynami zakładu 

– zatwierdzanie regulaminów pracy 

– współdziałanie z pracodawcą w zakresie zaopatrzenia pracowników 

– pośrednictwo w zatargach między pracownikami, a pracodawcą 

– współdziałanie przy przyjmowaniu i zwalnianiu pracowników 

– współdziałanie z organami państwowymi lub Radami Narodowymi w zakresie kontroli społecznej nad działalnością gospodarczą zakładu. 

Już z początkiem lata 1945 roku zaczęła działać w Stoczniach Gdyńskich Rada Zakładowa, a jej organizatorem i pierwszym przewodniczącym był Marian Woźniak. Do najbardziej aktywnych należeli w niej: Józef Droboti, Aleksander Sokołowski, Bronisław Stasiun i Józef Szelągowski. 

W 1947 roku Mariana Woźniaka zastąpił Florian Żoliński. Rok później zaś przewodniczącym został Józef Bartuś, po nim Jan Ginter, w 1949 roku Jerzy Skowroński i od początku 1950 roku Edward Lesiak. Od 1952 roku funkcję tą sprawował przez wiele lat Tadeusz Cupisz. 

Zarówno ta wcześniejsza, jak i późniejsza Rada Zakładowa była rzeczywistym reprezentantem załogi i współgospodarzem stoczni, działała razem z kierownictwem administracyjnym w realizacji planów produkcyjnych i rozwojowych, no i przede wszystkim dbała o sprawy socjalne i bytowe pracowników. W miarę rozwoju zakładu wzrastała ilość i zakres jej zadań. Rozwijała bazę wypoczynku dla robotników i ich rodzin, organizowała życie kulturalne i sportowe, poprawiała warunki mieszkaniowe i warunki pracy, prowadziła kasę zapomogowo–pożyczkową, sprawowała opiekę nad emerytami itp. 

Po Wydarzeniach Grudniowych powstał nowy klimat, który w dużym stopniu wpłynął pozytywnie na jej możliwości działania. W kwietniu 1972 roku wybrano nową Radę Zakładową, a w jej skład wchodzili: przewodniczący Tadeusz Cupisz, Henryk Adamski, Alfons Bruski, Bolesław Fujak, Stefan Kosiróg, Grzegorz Kosta, Stefan Łukiewski, Leon Masa, Czesław Pietrzykowski, Józef Sobczak, Jadwiga Sarneck oraz Paweł Wiśniewski. 30 listopada 1974 roku zakończyło się 22–letnie, nieprzerwane „królowanie” Tadeusza Cupisza na miejscu przewodniczącego. Na plenarnym posiedzeniu Rady Zakładowej wystąpił on z prośbą o zwolnienie go z tej funkcji ze względu na stan zdrowia. Przychylono się do jego prośby i zastąpił go na tym stanowisku Alfred Fryzowski. 

5 marca 1981 roku odbyło się kolejne Zebranie Sprawozdawczo – Wyborcze Rady Zakładowej Związku Zawodowego Metalowców. Wzięło w nim udział 140 osób, które wybrały 15 – osobowe prezydium Rady Zakładowej i 5 – osobową Komisję Rewizyjną. Przewodniczącym RZ ZZM został Józef Sobczak, sekretarzem Paweł Wiśniewski, a skarbnikiem Konstanty Kosecki. Przewodniczącym Komisji Rewizyjnej wybrano ponownie Zbigniewa Brożka. 

Stoczniowa organizacja ZZM liczyła w tym czasie ponad 900 pracowników SKP oraz około 1 000 członków będących na emeryturze lub rencie. 

Jan Ginter. Ze zb. Z. Sandacha 

Tadeusz Cupisz. Fot. ze zbioru E. Cupisza 

Pierwszy z pr. Alfred Fryzowski, trzeci Bolesław Fujak. Zb. Z. Sandacha 

Leon Masa. Ze  zb. K. Stefańskiego 

Jadwiga Sarnecka. 
Kronika POD 

Józef Sobczak, 1988 r.  
Ze zb. Z. Białek
 

Paweł Wiśniewski. Fot. – zb. J. Lewandowskiego 

Stanisław Głowacki. Ze zb. K. Stefańskiego

 

Rada Zakładowa Związku Zawodowego Metalowców

Obrady ZZW i ZMS, lata 60-te.  Ze zb. K. Stefańskiego 

Stanisław Głowacki: „Nie sposób wymazać z pamięci dwóch faktów, które na trwałe zapisały się w moim życiorysie. Pierwszy, to udział w delegacji metalowców z całego kraju na spotkaniu z premierem PRL tow. Józefem Cyrankiewiczem z okazji Dnia Metalowca w 1969 roku. W czasie tego spotkania premier skierował do mnie dwa pytania dotyczące przemysłu okrętowego (a byłem tam wówczas jedynym przedstawicielem stoczniowców), które to świadczyły o jego dobrej znajomości naszej branży. Miałem ogromną tremę odpowiadając na pytania, a moje podniecenie podyktowane było faktem, że dobrze wiedziałem z jakimi to trudnościami borykał się w tamtym czasie polski przemysł okrętowy. Udzielając odpowiedzi starałem się, w miarę własnych możliwości i na przykładzie naszej stoczni, przedstawić aktualną sytuację. Myślę też, że w części mi się to udało, ponieważ zauważyłem, że moja wypowiedź spowodowała poruszenie wśród kierowników resortów MPC i MPM, którzy uczestniczyli w tym spotkaniu. Podobne poruszenie powstało, kiedy na temat pracy kobiet w HCP – Poznań, mówiła kobieta, tokarz z tych zakładów. Pozostałe wypowiedzi były – jak ja to określam – w stylu „na okrągło”. Jedno jest pewne, że udział w spotkaniu u premiera był na pewno wielkim, osobistym wyróżnieniem. Spotkanie to również utwierdziło mnie w przekonaniu, że przemysł okrętowy i jego znajomość nie są obce kierownictwu naszego rządu” 1. 

METALOWIEC – ALFRED FRYZOWSKI 

Zenon Stefański: „Dobrym przykładem działacza Związku Zawodowego Metalowców jest długoletni stoczniowiec (ponad 30 lat pracy), spawacz i działacz partyjno – związkowy, Alfred Fryzowski. Bezpośrednio po ciężkich latach zawieruchy wojennej jako młody robotnik przybył do Gdyni. Tu związał swe życie i działalność ze stocznią, będąc przez cały czas aktywnym  w pracy zawodowej i społecznej. Znam Alfreda ponad 20 lat (to mój rówieśnik) i w pracy często z nim współdziałałem. 

Obserwując jego działalność i współpracę z ludźmi na różnych szczeblach w środowisku robotniczym, technicznym i administracyjnym, mogę z całą świadomością podkreślić, że jest to człowiek o wysokich wartościach moralnych i społecznych. To robotnik, który przeszedł twardą szkołę życia, przyjaciel i opiekun stoczniowców. Uczestnictwo w odbudowie naszej stoczni, nauka zawodu spawacza, długoletnia bezpośrednia praca na wydziałach kadłubowych, aktywna praca społeczna w organizacjach partyjnych i związkowych, przyczyniły się do tego, że towarzysz Alfred jest bardzo lubianym i szanowanym przez pracowników stoczni człowiekiem. Dzięki przyjemnej atmosferze i życzliwości z jaką odnosi się on do współpracowników,  nazywany jest popularnie „wujkiem”. 

Jego życiorys, to praca fizyczna robotnika i spawacza w latach 1946 – 1967 z jednoczesną działalnością społeczną w organizacji partyjnej i związkowej. Od 1960 do 1964 roku pełnił społeczną funkcję opiekuna organizacji partyjnej jednego z wydziałów stoczniowych, którego byłem kierownikiem. Tam poznałem dobrze jego zainteresowanie, życzliwość i poparcie ma dla robotników, takich jak on lub znajdujących się w potrzebie. W latach 1965 – 1970 oprócz pracy zawodowej pełnił funkcję sekretarza OOP PZPR na wydziale obróbki, a potem montażu kadłubów. W późniejszym okresie (1971 – 1974) był sekretarzem partyjnej organizacji zakładowej. W 1975 roku został wybrany przewodniczącym Rady Zakładowej w stoczni. Daje się poznać jako aktywny działacz związkowy i obrońca interesów robotniczych. Traktuje  wszystkich równo z odpowiedzialnością i sympatią. Dzięki pracy takich związkowców jak  A. Fryzowski, J. Sobczak, T. Cupisz, Z. Maj i innych, Rada Zakładowa cieszy się ogólnym zaufaniem i poparciem u stoczniowych metalowców” 2. 

Rada Zakładowa Związku Zawodowego Metalowców

Legitymacja K. Krahel ZZM w Polsce. Ze zb. K. Krahel 

Alfred Fryzowski urodził się 6 lipca 1927 roku, a zmarł 1 kwietnia 1992 roku. 

Legitymacja ZZM. Ze zbioru  rodzinnego Cupiszów 

Proporczyk RADY ZAKŁADOWEJ w SKP. Fot. ze zb. autora 

1 Stanisław Głowacki, maszynopis 

2 Zenon Stefański, Wspomnienia, maszynopis 

Dla e-muzeum opracował Krzysztof Stefański, syn Zenona Stefańskiego. 

Gdynia, marzec 2026 r. 

Krzysztof Stefański – syn Zenona Stefańskiego
pracownika Stoczni w Gdyni w latach 1956-1985

Gdynia, marzec 2026 r.

Najnowsze

Przeczytaj również